झट्ट हेर्दा शरीर स्वस्थ देखिए पनि कतिपय रोगहरू सुषुप्त अवस्थामा रहेका हुन्छन् । जसले दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर समस्या सिर्जना गर्न सक्छ । त्यसैले नियमित स्वास्थ्य जाँच गर्दा लुकेर बसेको रोग पहिचान हुन्छ र समयमै त्यस्ता रोग निर्मूल पार्न सहज हुन्छ ।

नियमित स्वास्थ्य जाँचले आकस्मिक मृत्युबाट बच्न सकिन्छ अर्थात् यस्तो सम्भावनालाई कम गर्न सकिन्छ । मानिसको आयु लामो बनाउनका लागि पनि नियमित स्वास्थ्य जाँच आवश्यक हुन्छ ।

नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउँदा उच्च रक्तचाप, मधुमेह, उच्च कोलेस्ट्रोल, मुटुका रोग, उच्च रक्तचाप, डाइबिटिज, हर्माेन समस्या, मिर्गौलाका रोग, क्यान्सरलगायत अन्य सर्ने तथा नसर्ने रोगहरूका बारेमा अवगत हुन्छ । यस्ता प्रकृतिका रोगले लामो समयसम्म लक्षण नदेखाउन सक्छ ।

५ वर्षभन्दा कम उमेरमा नियमित स्वास्थ्य जाँच अनिवार्य छ । यो उमेरमा गराएको स्वास्थ्य जाँचले जन्मजात देखिने, बाल्यकालमा लाग्ने र पोषणसम्बन्धी रोगबारे जानकारी हुन्छ र यसलाई निर्मूल पार्न सहज हुन्छ ।

पाँचदेखि ३० वर्षको उमेरभित्र कम्तीमा एकपटक स्वास्थ्य जाँच गर्नुपर्छ । किनभने उमेर बढ्दै जाँदा एक्लोपन, डिप्रेसन, शारीरिक विकासबारे थाहा पाउन सकिन्छ ।

४० वर्षपछि पनि कम्तीमा एकपटक स्वास्थ्य जाँच गराउनुपर्छ । यसो गर्दा उमेर, वंशाणुगत र जीवनशैलीसँग सम्बन्धित स्वास्थ्य समस्याबारे थाहा हुन्छ । यद्यपि, ४० वर्षपछि ६–६ महिनामा चिकित्सकलाई भेटेर स्वास्थ्य परीक्षण गर्नु राम्रो हुन्छ ।

नियमित स्वास्थ्य जाँच गराए पछि शरिरमा भएको कुनै कुनै खराबीहरु प्रारम्भिक अवस्थामा नै पत्ता लगाउँन सकिन्छ । असाध्यै भनिएका क्यान्सर लगायतका रोगहरुको पनि प्रारम्भिक अवस्थामा नै पत्ता लगाउँन सके ति रोगहरु पनि निको हुन्छन् । यसैले रोग फैलिन दिनु भन्दा पहिले नै नियमित स्वास्थ्य जाँच गरेर स्वस्थ जीवन बाँच्न सकिन्छ ।

हामीले केहि सम्बन्धित थप जानकारी दिइएका छाै

स्वास्थ्यमा हानी पुर्‍याउने साधारण आनीबानी यी हुन्

उठ्ने बित्तिकै काममा लाग्नु

दिनको शुरुवात विस्तारै विस्तारै एवं शान्तसँग गर्नु पर्दछ । आँखा खुलेपछि थोरै समय आराम गर्नुहोस् । फेरि दायाँ तर्फ फर्केर उठ्नुहोस् ।

दायाँ मोडिएर उठ्दा शिथिल परेको उर्जा पूरै शरिरमा राम्रो सँग संञ्चार हुन्छ, यसले शरीरको उर्जालाई संतुलित गर्दछ । आरामले उठेर केहि समय लामो र गहिरो स्वास लिनुहोस् र यदि तिर्खा लाग्यो भने एक गिलास पानी लिनुहोस् ।

कागती पानीको ठाउँमा चियाँ

हेल्थ या फिटनेस एक्सपर्टकाअनुशार धेरैजसो मानिस विहान चिया पिउने मर्निङ् मिस्टेक गर्दछन् । धेरै जसो मानिसको बेड टीको बानी परेको हुन्छ । जुन उसको स्वास्थ्यको लागि सहि होइन ।

खालि पेटमा चिया कहिले पनि नपिउनुहोस् । आफ्नो दिनको शुरुवात सधै कागतीपानीबाट गर्नुहोस् । किनकि यसले शरीको टक्सिन निकालेर मेटाबलिज्म वा इम्युन सिस्टमको बलियो बनाउँछ । यस पश्चात यदि तपाई ग्रीन टी पिउन सक्नुहुन्छ ।

हास्नलाई कन्जुसि गर्नु

तपाईकाे मुस्कानले तपाईको स्वास्थ्यलाई धेरै राम्रो बनाउछ । यसको कारण विहान विहान तपाईले धेरै लाफ्टर क्लब देख्न पाउनुह्न्छ । बिहान बिहान हास्नाले तपाईको इम्युन सिस्टम बलियो हुन्छ ।

हार्टबीट सामान्य रहन्छ रब्लड प्रेशर कन्ट्रोलमा रहन्छ । यसैले हाँस्नमा कन्जुसि नगर्नुहोस् दिल खोलेर हाँस्नुहोस् ।

राति अबेरसम्म जागै रहनु

पर्याप्त मात्रामा नसुत्नु र रातमा अबेरसम्म जागै रहने गर्नाले डिप्रेसन, मोटोपना, तनाव, एसिडिटी, अपच जस्ता समस्या पैदा हुन सक्दछन् ।

एक दिन पहिले नै प्लानिङ् नगर्नु

आजकल सबैको जिन्दगी भागदौडपूर्ण रहेको छ । यस्तोमा मिनेट मिनेटको महत्व हुन्छ र यसमा थोरै परिवर्तनले मात्रपनि तपाईलाई तनाव दिन्छ र तपाइलाईमा चिढचिढापन आउँछ ।

यसले तपाईको हर्टमा प्रेशर पर्दछ रतपाई आफ्नो स्वास्थ्यको साथमा नै खेलवाड गरिरहनु भएको हुन्छ । त्यसैले अघिल्लो दिनको सबै तयारी रातमा नै गरेर राख्नुहोस् । चाहे त्यो कपडा, खाना या कामको कुनै तयारी नै किन नहोस् । यसमा सबै काम सजिलैसँग पूरा हुन्छ र तपाईं दिनभरि खुशि रहनुहुन्छ ।

चिडचिडा र रिसाइरहनु

बिहान बिहान उठ्नेसाथ दिनमा गर्ने कामलाई सम्झेर दिक्क मान्नु या आफ्नो रुटिनसँग रिसाउँदा तपाईको हेल्थ राम्रो हुँदैन । यसले तपाई आफ्नो स्वास्थ्यलाई आफै नोक्सान पुर्याइरहेको हुनुहुन्छ ।

रिस र चिडचिडापनले पोजेटिभ इनर्जीलाईब्लक गर्दछ । जसले तपाई नेगेटिभ इनर्जीले घेरिएर रहनुहुन्छ रयो कसैको पनि स्वास्थ्यको लागि हानीकारक हुन्छ ।

हुनत आजकल हरेक कोहिलाई उठेपछि दिनभरिको काम याद आउँछ । तर यसलाई कन्ट्रोल गर्नु तपाईंकै हातमा छ । आफुलाई खुशि राख्नुहोस् र स्वास्थ्य रहनुहोस् ।

एउटै एक्सरसाइज

हरेक दिन एकैप्रकारको एक्सरसाइज गर्नुधेरै जसो मानिस यो मर्निङ् मिस्टेक गर्दछन् । शरीरको एक भागलाई फोकस गरेर हरेक दिन यहि एक्सरसाइज दोहोराउछन् । जसले त्यो हिस्सालाई एक्स्ट्रा प्रेशर पर्दछ ।

जुन ठिक होइन । हप्तामा दुइदिन साइकलिङ्, तीन दिन वर्कआउट, दुइदिन कुनै स्पोर्टसलाई दिन सकिन्छ । यसले तपार्इंको आफ्नो रुटीनमा बदलाव आउनको साथै मेटाबलिज्म बलियो हुन्छ ।

आँखा खोल्नासाथ मोबाइल चेक गर्नु

विहान विहान आँखा खोलेपछि धेरै जसो मानिसको हातले मोबाइल खोज्छ । आँखा मिच्दै महत्वपूर्ण इमेल्स या मेसेज चेक गर्दा तपाईलाई स्ट्रेस हुनसक्छ जसले तपाईंको पूरै दिन खराब हुन सक्छ ।

बिहान बिहानको तनाव तपाईको स्वस्थ्यको लागि हानिकारक हुन्छ । यसैले सुतेर उठ्नासाथ तुरुन्त इमेल्ल चेक नगर्नुहोस् ।

ब्रेकफास्ट नखानु

ब्रेकफास्ट नखानु डाइबिटिज, मोटोपन र रोग प्रतिरोधक क्षमताको कमीको कारण बन्दछ । ब्रेकफास्ट नगर्नाले हाम्रो शरीरमा अतिरित्त तनाव हुन्छ ।

रातीको खाना र विहानको ब्रेकफास्टको बीच लामोे ग्याप हुन्छ त्यसले ब्लड सुगर लेवल कम हुन्छ । यदि सुतेर उठेको एकघण्टा भित्र हामी केहि पनि खादैनौ भने ब्लड सुगरको स्तरमा झनै गिरावट आउछ ।

जसको कारण सुस्ति महशुश हुन्छ । यसको साथै धेरै जसो मानिस चिया बिस्कुटले दिनको शुरुवात गर्दछन् तर तपाईंको लागि भिजाएको बदाम, रोटी, ब्रेड आदिले दिनको शुरुवात गर्नुपर्दछ ।

एक्सरसाइज नगर्नु

पेषण, एक्सरसाइज, पोजिटिव सोच र आराम हाम्रो स्वास्थ्यकोलागि चार स्तम्भ हो । यदि यसबाट एउटामात्रै कम्जोर भयो भने स्वास्थ्यमा समस्या आउनु स्वभाविक हो ।

यसको लागि तपाईंले मर्निङ्वाक, योग प्रणायम आदिलाई आफ्नो रुटिनमा समावेश गराउनु पर्दछ ।

नङ टोक्नु

अवचेतन रुपमा मुखभित्र औँला छिराएर नङ टोकिरहने बानी धेरैको हुन्छ । यसो गर्दा नङभित्रको फोहोर पदार्थ मुखमा पुग्दछ जसका कारण विभिन्न खाले रोगको संक्रमण हुनसक्दछ । साथै यसले दाँत र नङमा पनि नोक्सान पुर्‍राउँछ ।

धेरै एन्टिबायोटिक तथा पेनकिलर औषधिको प्रयोग

डाक्टरको सल्लाह बिनै धेरै एन्टिबायोटिक तथा पेन किलर औषधिको सेवन गर्नाले शरीरमा प्रतिरोध विकास हुन्छ । जसका कारण भविष्यमा एन्टिबायोटिक औषधिले नै काम नगर्ने हुनसक्छ ।

सधै बोतलबन्द तथा मिनिरल वाटर पिउनु

रसायनिक ट्रिटमेन्ट गरी शुद्धिकरण गरिएको तथा रिभर्स अस्मोसिस पद्धतिद्वारा डिमिनिरलाइज्ड गरी बोतलमा बन्द गरिएको पानीमात्र पिउनाले पानीबाट प्राप्त हुनुपर्ने कैयन् लवणहरु शरीरमा प्राप्त हुन सक्दैन । जसका कारण विभिन्न खाले रोग लाग्दछ ।

घरको सरसफाइ गर्ने रसायनहरुको धेरै प्रयोग गर्ने

घरको भुइँ, भित्ता, फर्निचर, ट्वाइलेट आदि सफा गर्नका लागि प्रयोग गरिने विभिन्न रसायनहरुमा हुने क्वार्टनरी अमोनियम यौगिक तथा ब्युटक्सिथेनोल रसायनका कारण दम र एलर्जी आदिजस्ता समस्या पैदा हुन सक्दछन् ।

जथाभावी भिटामिन खानु

आवश्यकता नभै वा डाक्टरको सल्लाहबिनै भिटामिनलगायतका सप्लिमेन्टहरुको प्रयोगले पनि कुनै फाइदा गर्दैन । यसले उल्टो स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पुर्‍याउँछ । सप्लिमेन्टको साटो आफ्नो खानामा प्राकृतिक फलफूल तथा सागसब्जी समावेश गर्नुहोस् ।

हात सफा गर्न ह्याण्ड सेनिटाइजर वा एन्टी ब्याक्टेरियल साबुनको अत्यधिक प्रयोग गर्नु

यस्ता सामग्रीमा हुने ट्राइक्लोसिनले मानिसमा एन्टीबायोटिक्स प्रतिरोधी गुण पैदा गर्न सक्दछ जसका कारण एन्टिबायोटिक औषधिले काम गर्न छाड्छ । त्यसैले हात धुनका लागि सामान्य साबुनपानी नै प्रयोग गर्नुपर्दछ ।

स्किन केयर प्रडक्टको अत्यधिक प्रयोग

बारम्बार स्किन केयर प्रडक्ट बदलिरहनाले छालामा नोक्सान पुग्ने र विभिन्न प्रकारका छाला रोग हुने जोखिम हुन्छ ।

तुनावाला फ्लाट चप्पल धेरै लगाउनु

सामान्य तुने चप्पल धेरै मात्रामा लगाउनु पनि हानिकारक हुन्छ । यस्तो चप्ललबाट कुर्कुच्चा र पञ्जाबीचको पाइतालाको ठाउँमा खास सपोर्ट प्राप्त हुँदैन जसका कारण मांशपेशी दुख्ने तथा सुन्निने लगायतका समस्या पैदा हुन सक्दछ ।

खाना लगत्तै ब्रस गर्नु

भोजनपछि लगत्तै दाँत ब्रस गर्दा दाँतको इनामेल खराब हुन्छ । जसका कारण दाँत सड्ने तथा टुट्ने र बिग्रिने जोखिम हुन्छ ।

स्टेचिङ् नगर्नु

राति सुतेको समयमा हाम्रो शरीरको मांशपेशि, रीढको हड्डी सामान्य गर्नको लागि सुतेर उठेपछि शरीरलाई स्ट्रेच गर्नुहोस् ।

तीन चार पटक शरीरलाई स्ट्रेच गर्नुहोस् र हात फैलाएर विहानको पोजेटिभ इनर्जीलाई आफुमा महशुश गरेर यस्तो गर्नमा दिनभर चुस्ति स्फुर्ती रहन्छ ।

नोट: माथि उल्लेखित स्वास्थ्य सम्बन्धी जानकारीहरु विभिन्न अनलाइन तथा पत्र-पत्रिकाहरुबाट साभार गरिएको हो । मानिसको शारिरिक अवस्था र समय अनुसार पनि माथि उल्लेखित कुराहरुको उपलब्धी फरक पर्छ । सम्पुर्णरुपमा यहि कुरामा मात्रै भर नपर्नुहोला । माथि उल्लेखित कुराहरु प्रयोग गर्दा तपाईको स्वास्थ्यमा थप खराबी देखिए, कृपया तुरुन्त रोकेर स्वास्थ्यकर्मीहरुसँग सल्लाह लिनुहोस् ।

साथै तपाईलाई यो जानकारी कस्तो लाग्यो ? हाम्रो जानकारीहरु अरुलाई पनि देखाउन कृपया सेयर गर्नुहोला । तपाइको एक सेयरले थाहा नभएकाहरुले ज्ञान पाउछन भने हामीलाई पनि सहयोग मिल्नेछ ।